Aksine
iri anne babası olup sağlıklı prematüre bir bebeğin büyüme
hızı özellikle ilk altı ay içinde çok hızlı bir artış
gösterir. Özellikle üç yaşından sonra görülen büyüme hızındaki
sapmalar anormal olup incelemeyi gerektirir. Ergenlik
döneminde büyüme hızında tekrar hızlı bir artış olur.
Ergenlik döneminde nihai boya ulaşılır.
Normal
boy uzaması genetik, beslenme ve hormonların uygun etkileşimi
sonucu olur. Hormonlar içinde özellikle büyüme hormonu
önemli olup tiroid hormonu, kortizol, seks hormonları
da büyüme üzerine etkileri olan hormonlardır.
Boyun
genetik olarak belirlenmesi esas olarak anne ve bebek
boylarının ortalamasına dayanmaktadır. Yapılan araştırmalar
erkek çocukların bu ortalamanın biraz üstüne kız çocuklarının
da biraz altında kaldıklarını göstermektedir.
Büyüme
eğrileri doktorlara bebeğin hangi noktada normalden
ayrıldığı konusunda, anne ve babanın ölçüleri ( boy
ve kilo) çocuğun beslenme durumu ve genel sağlık durumu
da dikkate alınarak, inceleme gerekip gerekmediği konusunda
yol gösterirler. İlk yıl boyunca büyüme sıçramalar halinde
gerçekleştiği için büyümenin çok az ya da çok fazla
olduğunu gösteren tek bir ölçüm önemli olmayabilir.
Yine de bir uyarı olarak dikkate almalıdır.
·
Boyun 3. persentil altında olması
· Büyüme hızının yavaş olması (örneğin 4-10 yaş
arasında yılda 5 cm altında olması)
· Boy büyüme eğrilerinde düşme olması
· Büyüme hızının
··· 2-3 yaşta yılda 8 santimetreden kısa olması
··· 3-4 yaşta yilda 7 santimetreden kisa olmasi
··· 4-9 yaş arasinda yilda 5 santimetreden az olmasi
· Anne baba boyuna göre çocuğun beklenen boyunun
kısa olması
"boy kısalığı" olarak tanımlanmaktadır.
|
|
Boy kısalıkları genel olarak
*normal boy kısalıkları
*normal olmayan boy kısalıkları olarak ikiye ayrılır.
Normal
boy kısalıkları ise kendi içinde genetik ve ailesel
tipte boy kısalığı olarak iki şekilde görülebilir.
1- İyi beslenen kilosu normal veya normalin üstündeki
çocuklarda büyümenin yavaşlaması:
Bunlar genellikle hormonal bozuklukları olan çocuklardır.
Bu çocuklarda hormonal tetkiklerin yapılması gerekir.
2- Zayıf çocukta büyüme hızının yavaşlaması:
Kilosu yaşina göre düşük olan çocukta boyun kisa olmasinda
tibbi durumlarin düşünülmesi gerekmektedir. Örneğin:
· Uzun süreli ishal olması
· Sindirim sistemi hastalıkları
· Böbrek hastalıkları
· Beslenme bozuklukları
· Diğer sistemik hastalıklar
· Kısa boylu ama büyüme hızı normal olan çocuk:
Bu çocuklar genellikle ailesel veya genetik olarak boy
kısalığı olan çocuklardır.
· Ailesel boy kısalıklarında özellikle ilk 3 yaşta büyüme
hızlarında yavaşlama olur, genellikle kilo alımı ve
boy uzamasındaki azalma birbirine paralel seyreder.
Ergenlik öncesi dönemde normal veya normale yakın büyüme
hızı gösterirler. Bu çocuklarda kemik gelişimi ve ergenlik
dönemine girme de gecikir. Ergenlikte nihai boylarına
ulaşmakla birlikte ebeveyn boyundan daha kısa olurlar.
Bu çocuklarda başka hiçbir tıbbi anormallik yoktur.
Ailelerinde de benzer büyüme özelliği saptanır. Erkeklerde
daha sık olmak üzere kız çocuklarında da görülür.
· Genetik boy kısalıklarında çocukların doğumda boyu
ve kilosu normal olup bunlarda büyüme hızı ilk 2 yaşta
azalıp daha sonra genetik potansiyellerine uygun büyüme
eğrisine paralel gider. Nihai boyları anne baba boylarına
uygundur. Ergenlik başlama yaşı normal olup kemik gelişimleri
yaşlarına uygun seyreder.
Nihai boy için formül:
Sonuç olarak büyüme sürekli bir olay olup bir çok faktör
boyun uzamasına etki eder. Tek bir ölçüm yerine en az
6 aylık periyotlarla aynı yerde ve kişi tarafından yapılan
ölçümlerde , büyüme hızında veya boy eğrilerinde sapma
varsa ileri tetkik ve araştırmaların, çocuk endokrinoloji
uzmanınca değerlendirilmesi gerekir.
|
